Người điện tử – Quyền của robots


Tiêu đề được dịch chính xác từ tiêu đề gốc “Electronic Person – Rights for robots”, bài thuyết trình của tiến sĩ Georg Borges từ Đại học Saarland, Đức. Đây là invited talk mở đầu cho hội nghị JURISIN 2016 mà mình đang tham dự tại Đại học Keio, Nhật Bản.

Trước hết, khái niệm Electronic Person ở đây được hiểu rõ hơn là các Autonomous Robots, là những con robot có thể hoạt động một cách độc lập không cần sự điều khiển của con người (xe tự lái, robot tự hành, robot trợ giúp…). Chữ Person ở đây không phải để nói về hình dáng của robot phải giống như con người, mà nói về khả năng của con robot đó có thể hoạt động độc lập giống như con người. Theo khái niệm này thì “xe tự lái” cũng được xem là “electronic person”.

Bài thuyết trình nói về những quy định mới có thể sẽ được ban hành liên quan đến việc sử dụng những  thiết bị như thế này. Dẫu rằng những quy định này theo quan điểm cá nhân thì còn rất là chung chung và còn nhiều điểm chưa rõ ràng nhưng dù sao nó cũng cho chúng ta thấy một viễn cảnh trong tương lai khi mà robot được xem như là những pháp nhân riêng biệt và chúng sẽ phải tuân theo những luật lệ do con người đặt ra. Trong bài thuyết trình, tác giả đã trình bày nhiều nội dung khác nhau nằm trong một số luật của Châu Âu hoặc ở Đức, và phần lớn trong đó là nói về những quy định liên quan tới trách nhiệm liên quan của con người đối với những con robot này trong trường hợp xảy ra tai nạn gây thiệt hại về người hoặc tài sản. Một số điểm chính trong bài:

  1. Trách nhiệm của driver (operator) đối với các thiết bị tự lái: nếu như trong quá trình điều khiển xe tự lái mà có xảy ra tai nạn thì người điều khiển sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường. Trừ trường hợp lỗi xảy ra là không phải do người điều khiển gây ra (ví dụ như do lỗi phần mềm nào đó).
  2. Trách nhiệm của chủ phương tiện (holder): có vẻ cũng tương tự như trên, nhưng trách nhiệm được quy cho chủ phương tiện.
  3. Trách nhiệm của nhà sản xuất (manufacturer): khi sản phẩm họ sản xuất ra có lỗi “defective” gây tai nạn chết người hoặc thương tật cho người khác thì nhà sản xuất phải có trách nhiệm bồi thường. Tuy nhiên, điểm này thì còn hơi rối và cần phải định nghĩa rõ thêm khái niệm “defective”. Cho nên trong bài thuyết trình, tác giả cũng đã nêu một số định nghĩa cho khái niệm “defective” để làm rõ hơn trường hợp này.
    Đồng thời, nhà sản xuất cũng phải có nghĩa vụ thực hiện những việc đảm bảo cho sự vận hành của thiết bị: từ sản xuất, vận hành, hướng dẫn sử dụng cho người dùng và theo dõi sản phẩm.

Hiện tại thì những quy định này hầu hết là gắn trách nhiệm của robot với một con người cụ thể (người điều khiển, người sở hữu hoặc nhà sản xuất). Tuy nhiên trong tương lai thì có thể nó còn cụ thể hơn, quy trách nhiệm cho chính con robot đó, đặc biệt là khi AI phát triển tới một mức độ nào đó có khả năng tự suy nghĩ ở cấp cao giống như con người.

Tất nhiên để hoàn thiện các luật này thì còn phải mất nhiều thời gian cũng như việc áp dụng cũng sẽ chưa phải là ngay lập tức. Bài thuyết trình tuy dài và hơi chán (vì tác giả diễn giải quá nhiều luật) nhưng cũng đã nêu lên được một số điểm mới. Ví dụ như đã nói về 1 thứ mà mình chưa nghĩ là có tồn tại (rights for robots) và những chi tiết trong một số luật được đề xuất một cách rất hệ thống ở những nước phát triển tại châu Âu. Đồng thời, nó cũng cho thấy khi xã hội đã phát triển thì có những ý tưởng kì lạ xuất hiện mà đôi khi chúng ta cũng chả hiểu là để làm gì. Nói theo kiểu của nhiều “anh hùng bàn phím” hiện nay thì sẽ là: Sao không dành thời gian để làm từ thiện hoặc nghiên cứu những cái có ích cho nhân loại hơn? Nhưng khi suy nghĩ một cách chín chắn hơn, chúng ta sẽ thấy đó là tầm nhìn dài hạn của họ để chuẩn bị cho tương lai . Chỉ mong rằng Việt Nam chúng ta cũng có thể nhanh chóng giải quyết các vấn đề cơ bản hiện tại và có thể một ngày nào đó đi tiên phong đề xuất một thứ mới lạ cho cả thế giới.

Xem thêm: http://www.express.co.uk/news/science/682759/RIGHTS-FOR-ROBOTS-EU-reveals-plans-for-new-class-of-AI-electro-person

 

 

Tác giả: xuanchien

Tran Xuan Chien. Japan Advanced Institute of Science and Technology - Japan. Senior Developer - NUS Technology.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s