Người điện tử – Quyền của robots


Tiêu đề được dịch chính xác từ tiêu đề gốc “Electronic Person – Rights for robots”, bài thuyết trình của tiến sĩ Georg Borges từ Đại học Saarland, Đức. Đây là invited talk mở đầu cho hội nghị JURISIN 2016 mà mình đang tham dự tại Đại học Keio, Nhật Bản.

Trước hết, khái niệm Electronic Person ở đây được hiểu rõ hơn là các Autonomous Robots, là những con robot có thể hoạt động một cách độc lập không cần sự điều khiển của con người (xe tự lái, robot tự hành, robot trợ giúp…). Chữ Person ở đây không phải để nói về hình dáng của robot phải giống như con người, mà nói về khả năng của con robot đó có thể hoạt động độc lập giống như con người. Theo khái niệm này thì “xe tự lái” cũng được xem là “electronic person”.

Bài thuyết trình nói về những quy định mới có thể sẽ được ban hành liên quan đến việc sử dụng những  thiết bị như thế này. Dẫu rằng những quy định này theo quan điểm cá nhân thì còn rất là chung chung và còn nhiều điểm chưa rõ ràng nhưng dù sao nó cũng cho chúng ta thấy một viễn cảnh trong tương lai khi mà robot được xem như là những pháp nhân riêng biệt và chúng sẽ phải tuân theo những luật lệ do con người đặt ra. Trong bài thuyết trình, tác giả đã trình bày nhiều nội dung khác nhau nằm trong một số luật của Châu Âu hoặc ở Đức, và phần lớn trong đó là nói về những quy định liên quan tới trách nhiệm liên quan của con người đối với những con robot này trong trường hợp xảy ra tai nạn gây thiệt hại về người hoặc tài sản. Một số điểm chính trong bài:

  1. Trách nhiệm của driver (operator) đối với các thiết bị tự lái: nếu như trong quá trình điều khiển xe tự lái mà có xảy ra tai nạn thì người điều khiển sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường. Trừ trường hợp lỗi xảy ra là không phải do người điều khiển gây ra (ví dụ như do lỗi phần mềm nào đó).
  2. Trách nhiệm của chủ phương tiện (holder): có vẻ cũng tương tự như trên, nhưng trách nhiệm được quy cho chủ phương tiện.
  3. Trách nhiệm của nhà sản xuất (manufacturer): khi sản phẩm họ sản xuất ra có lỗi “defective” gây tai nạn chết người hoặc thương tật cho người khác thì nhà sản xuất phải có trách nhiệm bồi thường. Tuy nhiên, điểm này thì còn hơi rối và cần phải định nghĩa rõ thêm khái niệm “defective”. Cho nên trong bài thuyết trình, tác giả cũng đã nêu một số định nghĩa cho khái niệm “defective” để làm rõ hơn trường hợp này.
    Đồng thời, nhà sản xuất cũng phải có nghĩa vụ thực hiện những việc đảm bảo cho sự vận hành của thiết bị: từ sản xuất, vận hành, hướng dẫn sử dụng cho người dùng và theo dõi sản phẩm.

Hiện tại thì những quy định này hầu hết là gắn trách nhiệm của robot với một con người cụ thể (người điều khiển, người sở hữu hoặc nhà sản xuất). Tuy nhiên trong tương lai thì có thể nó còn cụ thể hơn, quy trách nhiệm cho chính con robot đó, đặc biệt là khi AI phát triển tới một mức độ nào đó có khả năng tự suy nghĩ ở cấp cao giống như con người.

Tất nhiên để hoàn thiện các luật này thì còn phải mất nhiều thời gian cũng như việc áp dụng cũng sẽ chưa phải là ngay lập tức. Bài thuyết trình tuy dài và hơi chán (vì tác giả diễn giải quá nhiều luật) nhưng cũng đã nêu lên được một số điểm mới. Ví dụ như đã nói về 1 thứ mà mình chưa nghĩ là có tồn tại (rights for robots) và những chi tiết trong một số luật được đề xuất một cách rất hệ thống ở những nước phát triển tại châu Âu. Đồng thời, nó cũng cho thấy khi xã hội đã phát triển thì có những ý tưởng kì lạ xuất hiện mà đôi khi chúng ta cũng chả hiểu là để làm gì. Nói theo kiểu của nhiều “anh hùng bàn phím” hiện nay thì sẽ là: Sao không dành thời gian để làm từ thiện hoặc nghiên cứu những cái có ích cho nhân loại hơn? Nhưng khi suy nghĩ một cách chín chắn hơn, chúng ta sẽ thấy đó là tầm nhìn dài hạn của họ để chuẩn bị cho tương lai . Chỉ mong rằng Việt Nam chúng ta cũng có thể nhanh chóng giải quyết các vấn đề cơ bản hiện tại và có thể một ngày nào đó đi tiên phong đề xuất một thứ mới lạ cho cả thế giới.

Xem thêm: http://www.express.co.uk/news/science/682759/RIGHTS-FOR-ROBOTS-EU-reveals-plans-for-new-class-of-AI-electro-person

 

 

Socialism và Communism


Hai ngày qua mình có tham dự một tour tham qua vùng Kaga ở tỉnh Ishikawa của Nhật Bản. Trong quá trình tham quan thì mình và một số người Việt đã có buổi trò chuyện thú vị với một bác lớn tuổi người Nhật, người đóng vai trò thông dịch viên cho cả đoàn tham quan. Nội dung câu chuyện đầu tiên là xoay quanh việc học hành của mình, tương lai làm gì, rồi dần dần nó dẫn đến nhận định của bác về nền Kinh tế Việt Nam, rằng hiện tại theo bác thấy thì Kinh tế Việt Nam đang “booming”, hiểu nôm na nghĩa là kinh tế đang phát triển nhanh. Khi mọi người hỏi bác rằng liệu Việt Nam có thể trở nên giống Nhật Bản thì bác khẳng định chắc chắn là “có”. Tuy nhiên câu trả lời ngay sau đó của bác về điều kiện để giống Nhật Bản là “cần phải có một chính phủ không tham nhũng”. Bị thu hút bởi đề tài này, mình mới thử hỏi bác là có biết Việt Nam hiện tại đang là một nước theo chế độ độc đảng hay không, và bác có vẻ hơi ngạc nhiên 1 chút, nhưng bác càng ngạc nhiên hơn khi mình nói tên Đảng là “Communist Party” nhưng tên của quốc gia lại là “The Socialist Republic of Vietnam”. Bác ngay lập tức hỏi một câu rất thú vị mà trước đây mình cũng chưa từng hỏi bản thân bao giờ và cũng chưa có tìm hiểu: “Vậy Socialism (Chủ nghĩa xã hội) và Communism (Chủ nghĩa cộng sản) khác nhau như thế nào?” Continue reading “Socialism và Communism”

Deep debugging


wcuhlfb
Debugging on production – Thecodinglove.com

Debug là một phần không thể thiếu của công việc lập trình. Nếu đã là lập trình viên, chắc chắn không ít lần chúng ta phải vò đầu bứt tai hoặc chỉ muốn xóa mọi thứ chỉ vì một lỗi mà chúng ta không thể nào hiểu được nguyên nhân tại sao. Cảm giác tuyệt vọng cùng với tư tưởng đổ lỗi cho hoàn cảnh hoặc vì một thế lực huyền bí nào đó là khá phổ biến. Nhưng đi kèm với đó là cảm giác phấn khích khi tự mình giải quyết được vấn đề hóc búa chưa ai gặp. Continue reading “Deep debugging”

Nhật Bản – Kanazawa


Kanazawa, trong tiếng Nhật được viết là 金沢、dịch ra âm Hán-Việt là Kim Trạch, nghĩa là một cái đầm nước vàng. Có thể chính vì vậy mà nơi này nổi tiếng với môn thủ công mỹ nghệ “làm lá vàng”. Nhân dịp ghé thăm Kanazawa trong hành trình đi đến các địa điểm ở Ishikawa, xin giới thiệu với các bạn thêm về vùng đất này của nước Nhật. Continue reading “Nhật Bản – Kanazawa”

NLP – Word Embedding


Deep Learning là thuật ngữ không còn xa lạ với giới nghiên cứu trong những năm gần đây. Nhờ sự phát triển của các mô hình Deep Learning mà nhiều bài toán đã được giải quyết bằng các phương pháp đạt hiệu quả cao hơn hẳn so với phương pháp truyền thống. Sức mạnh của Deep Learning được minh họa rõ ràng nhất gần đây chính là sự chiến thắng của máy tính AlphaGo trước nhà vô địch thế giới ở môn cờ vây, một trò chơi mà một thời gian ngắn trước đó vẫn chưa có chương trình máy tính nào đạt được cấp độ cao và đã từng được dự đoán sẽ không tìm ra phương pháp giải trong ít nhất chục năm tới.

Continue reading “NLP – Word Embedding”

Nhật Bản – Noto


Đợt vừa rồi bên tỉnh Ishikawa nơi mình đang ở có tổ chức một tour tham quan tới một số địa điểm nổi tiếng ở trong tỉnh nhằm quảng bá du lịch Ishikawa đến bạn bè quốc tế. Theo kế hoạch thì sẽ có 3 địa điểm chính trong tour được tổ chức vào các khoảng thời gian khác nhau: Noto, Kanazawa và Kaga. Tuần trước thì mình đã tham gia vào chuyến đầu tiên đến Noto. Mặc dù đó là lần thứ ba mình đến Noto nhưng chuyến đi đó vẫn để lại nhiều ấn tượng đẹp cũng như những trải nghiệm khó quên. Continue reading “Nhật Bản – Noto”

Nhật Bản – Nara


Nhân dịp có buổi meeting với các giáo sư ở NAIST (Nara Advanced Institute of Science and Technology), mình đã có dịp được đi đến thành phố Nara của Nhật. Đây là thành phố cổ của Nhật Bản và mình rất háo hứng để được nhìn thấy những điều mới mẻ tại thành phố này, để xem liệu ở Nara có những hình ảnh gì khác so với các thành phố khác của Nhật hay không. Continue reading “Nhật Bản – Nara”